W 2025 zaplanowałem trzeci i ostatni rajd po Karpatach Ukraińskich. Ostatni, bo jestem silnie zdeterminowany, aby w końcu przejść wszystkie ważniejsze trasy w Gorganach i Beskidach Skolskich oraz te na Zakarpaciu, które pominąłem 3 lata temu. Wyzwanie spore, więc przeznaczyłem na to max 67 dni. Tyle mogę być. Tras planowanych jest ok. 40 - to plan optimum. Jest też wersja minimum oraz wersja maximum. O wszystkim zadecyduje pogoda. 

Zdaję sobie sprawę, że plan jest gruby, czyli bardzo wymagający. Dlatego też ćwiczyłem przez trzy niesiące intensywnie nogi przy pomocy taśmy gumowej. Ćwiczenia "sprzedał" mi fizjoterapeuta, do którego regularnie chodzę. Bez tych ćwiczeń nie byłoby szans chodzić bezpiecznie po gorganie z dużym, 20-24kg plecakiem.

Na 1,5 miesiąca przed wyjazdem przestałem obcinać paznakocie u stóp, aby potem nie mieć problemów ze stopami. No i zacząłem trenować na pobliskiej górce. Obecny wyjazd mogę więc uznać za najlepiej przygotowany motorycznie w całej mojej dotychczasowej karierze łazika górskiego 

19 czerwca, czwartek. Boże Ciało. Po procesji szykuję się do wyjazdu. Na Dworzec Zachodni w Warszawie przyjechałem 40 min. przed odjazdem. Najpierw musuałem jednak poszukać toalety, bo.....brzuch się zestresował. Toaleta droga i kiepska - 5zł. No ale co miałem robić? Po toalecie łyknąłem 2 tabletki na biegunkę. Niby na bilecie bylo, ze bus ma mieć toaletę, ale strzeżonego Pan Bóg strzeże. Rozglądam się po hali i patrzę na kurs hrywny - 9,5gr za 1hr. Średni kurs to 8,9gr. Nie kupuję, bo czuję, że na Ukrainie kupię taniej. Mam zresztą 7,5 tyś hrywien z poprzedniego wyjazdu.

Czekam na bus. Ma byc przewoźnik LIKEBUS. Ale nie widzę, aby był. Coś mnie tknęło, aby spojrzeć na relację, jaką jadę. Patrzę na bilecie, że to relacja Wilno-Kijów (przez Warszawę). Całe szczęscie, bo okazało sie, że taki krótki bus na 47 miejsc ma taką relację. Pytam się - likebus? Tak. Na busie był napis "Bognar". Miejsce 27. Wchodzę do środka i juz wiem, że toaletę to oni musieli zgubić gdzieś po drodze. Nigdy nie wierz informacjom o autobusie. Bus to taki szkolny gimbus. Masakra! Kierowca zapewnia mnie, ze dojafdą do Lwowa w 7,5h. Nie wierzę. Już oszukali z wyposazeniem busa. Ruszyl punktualnie o 18.10. Same kobiety i dzieci. Pierwszy postoj w Lublinie, a potem Hrebenne - na granicy. Czuć każdą łate na jezdni. Nigdy nie jedź LIKEBUSEM...:)

Jednak bus ma toaletę. Jest takie małe wwejście od pokładem przy schodach środkowych. Zamykane, więc nie pomyslalem że to toaleta. Dopiero jak weszło tam dziecko i zzapaliła się z boku lampka zajarzyłem, że to jest toaleta. Jadę juz 40 minut i zauwazam jeszcze jeden plus - klima nie jest jadowita. Jest taka w sam raz. Siedzenia są dość twarde, ale pod wygodnym.kątem ustawione, więc nie odczuwam NA RAZIE dyskomfortu. Zobaczymy, co dalej. 70% składu to dzieci, a reszta matki. Jest żywo, ale nie hałaśliwie.  Ładne chmurki i słoneczko. Oby tak dalej.

Na granicy jestem o 22.45, czyli jechał 4,5h. Patrzę, że nie ma kolejki. Nie ucieszyłem się jednak, bo tak sobie kombinowałem, iż będę stał na granicy ok. 3h i  wybrałem taki kurs, który do Lwowa dojeżdżał o 2,40 ukraińskiego czasu. Nie ma kolejki więc....przyjadę w nocy do Lwowa. Polacy odprawiają nas piorunem, czyli całe 60 minut. To ile Ukraińcy będą odprawiać? 20 minut. Tuż po północy ruszamy do Lwowa. Drogi słabo oświetlone (wojenne zaciemnienie) i mniej równe. Pocieszam się, że przyjadę do Lwowa później. Niestety nie. 2. 40 i jestem obok dworca kolejowego. 1.40 czasu polskiego. Ale dworzec otwarty, kasa też. Kupuje bilet do Skole - 106 hr. O 5 rano odjazd. Pani w kasie nie wie, z którego peronu. Trzeba słuchać. Zapowiadają po ukraińsku, angielsku, a nawet po polsku. Ale też jest tablica odjazdów. Rozglądam się. Na środku sali z kasami stoją organy kościelne. Co to za ekspozycja? Nie wiem. Szukam toalet. Znalazlem - 10hr i nawet w miarę czysto, jak na ukraińskie publiczne szalety. Szukam poczekalni i znajduję, ale ona jest płatna - 40hr/godz. Wracam do sali z kasami i tam coś jem. Zagaduje mnie taksówkarz. Nie, ja do Skole. Ale pokaż mi, gdzie tu jest "obmin", czyli kantor. Prowadzi mnie na lewo od głównego wejścia (na prawo, gdy wchodzimy do dworca). Kurs tani - dostanę 10.15 hr za 1zł. Rezygnuję, ale uświadamiam sobie, jakie to szczęscie, że mnie tu zaprowadzil. Bo jak będę chciał się pozbyć hrywien i kupic zlotówki, to tylko tu. Taksówkarzowi kupuję kawę za 30hr, za fatygę. W Skole trzeba będzie kupić kartę telefoniczną i hrywny. Planuję wymienić 7 tyś, a 2 tyś mieć w rezerwie. Za 7 tyś chcialbym dostać jakieś 78 tyś hrywien. Razem z tymi 7,5 tyś z poprzedniego wyjazdu powinno starczyć.

Zapomniałem dodac, że w sali z kasami jest stanowisko pomocy, czyli coś w rodzaju informacji - po prawej stronie od organów. Pociąg, na który mam bilet to relacja Kijów-Czop. Podjeżdża na peron nr 3 o 4.36. Szukam swojego wagonu - nr 31. Jest problem, bo zapowiadaja, ze numeracja jest rosnąca od zachodu, ale okazuje się, ze nr 31 jest za 35. Dobrze jest się wypytać kontrolerów biletów - kazdy ma swój wagon do obsługi (tak, że nie przejdzie się do kolejnego wagonu w samym pociągu). Kontroler zabiera mi bilet i mówi, abym wszedł. Patrzę, że to płackartnyj. Ledwo się przeciskam wąskim korytarzem między tymi kuszetkami - miejscami do leżenia. Jest zaduch, ale okna uchylone i po 5 minutach się przyzwyczajam. Szukam swego miejsca - 31, świecąc latarką z fonu. Na samym końcu wagonu. Jeszcze tylko 1h 35 min. do Skole i koniec tej jazdy. Oby tylko nie zasnąć, bo w busie nie dało rady spać (brak zagłowków w fotelach).

Kontroler wagonu zapisuje sobie, kto i gdzie wysiada i na ok. 10 minut przed wysiadką podchodzi do pasażera i go informuje, a gdy ten śpi, to go budzi. Fajna sprawa. Można kimnąć bez stresu. No ale ja nie spałem, bo jednak ten przykry zapach zaczął przybierać na sile.

Punktualnie o 6.37 jestem w Skole. Kontroler otworzył drzwi z niewłaściwej strony (bo ktoś zawalił przejście swoimi rzeczami), a że pociąg był bardzo długi, to musiałem trochę poczekać zanim przejechał i zrobił przejście na peron. Perony tu są niskie - do połowy łydki, więc można sobie fajnie skracać drogę między peronami (np. we Lwowie). Jest bardzo wcześnie, bezchmurnie i ciepło. Czuję, że zaraz zasnę. Trzeba jak najszybciej znaleźć nocleg. W aplikacji mapy.com (dawne mapy.cz) na dużym zbliżeniu mapy turystycznej są zaznaczone noclegi. Widzę, że tuż obok stacji jest jakaś "Mansarda Aparts".  Po drugiej stronie torów patrząc od budynku stacji. Idę tam. Żadnej tabliczki, że wynajmują pokoje, ale dzwonię do bramy. Wychodzi zdeka zaspana pani i mówię jej o co chodzi. Ma pokoje, ale teraz ma wolną tylko dwójkę za 1000 hr. Proszę pokazać - mówię. Idziemy na drugie piętro i widzę duży pokój, kominek, szerokie łóżko. Szafy na ubrania brak, ale mnie to nie przeszkadza. Patrzę na ładną łazienkę i na dużą kuchnię z lodówką. Myślę trochę i wiem, że mogę znaleźć tu w Skole coś tańszego - za 600/700 hr. Ale nie chce mnie się chodzić po miasteczku. Biorę na 5 nocy. Drogo, ale blisko do dworca kolejowego i przystanku autobusowego. Blisko do sklepu i do baru z obiadami (jeszcze tam nie byłem, ale widzę na mapie).

Rozpakowuję się, ale tylko najbardziej niezbędne rzeczy - mam zasadę, aby jak najmniej wyjmować z plecaka, bo to zapobiega szukaniu potem rzeczy no i oszczędza się czas na spakowanie. Patrzę na lodówkę - nie działa. Podłączona? Nie. Podłączam kabel i...nadal nie działa. Już chciałem zejść na dół do właścicielki i drzwi lodówki zamknąłem tak niechcąco mocniej, aż się zdeka zatrzęsła. Oooo! Działa. Dochodzi 8 godzina i w planie była najpierw drzemka, ale wolę jak najszybciej wymienić złotówki oraz kupić kartę telefoniczną - mam zamiar wykupić 3 miesięczny pakiet na sam tylko internet, bo tak będzie najsensowniej (przez whatsappa też można dzwonić)..

Idę "na miasto". Najpierw zakupy spożywcze. Sklep, zgodnie z mapą, jest blisko - "Rukawiczka". To taka sieć całkiem porządnych sklepów, choć ceny są trochę wyższe, niż w takich "tradycyjnych". W sklepie jest moja ulubiona ukraińska woda mineralna - "Poljana Kwasowa". To najdroższa chyba woda mineralna na Ukrainie- od 39 do 53 hrywien. Ale smak ma przepotężny. Nie trzeba jej dosalać. Do tego jedna cebula, keczup i masło. Masło 82% tłuszczu jest drogie. Jego cena to od 12,5zł za 180g kostkę. No i piwo - najlepszy izotonik na odwodnienie.  Obok sklepu szaszłykarnia. Wracam, rzucam zakupy i idę zbadać połączenia kolejowe i autobusowe ze światem. Koleją dojadę do Sławska (taki spory i stary kurort górski) o 4.50 i 6.39. Są to kursy dalekobieżne, czyli płackartnyj  pociąg. Pięknie! Są też późniejsze kursy, ale one mnie nie interesują, przynajmniej w tej chwili. Dzięki takim wczesnym kursom mogę zrobić na lekko trasę Sławsko-Trościan-Ilza-Sławsko. Do tego ze Skole o 12 i 16 odjeżdża osobowy do stacji Beskyd i dalej na Zakarpacie do Mukaczewa.  Beskyd to stacja tuż przed tunelem, przy samym głównym karpackim grzbiecie wododziałowym. Z niej mam zamiar po południu ruszyć na Jawornik Wlk., gdzie będę miał jeden z trzech tzw. Wysokich Suchych Biwaków, czyli trzeba będzie targać ze sobą ze 3-4 litry wody na wieczór i ranek dnia następnego. Z autobusami jest gorzej. O ile w stronę Sławska jest ich trochę, to o tyle na zakarpacką stronę, główną szosą, do Swalawy jest mało i o porach dość późnych jak dla mnie - 8.30 i 11.15 z centrum Skole. W stronę Stryja zaś jest sporo - od 6 rano najwcześniejszy (o ile jedyny w całym Skole wiszący rozkład jazdy jest aktualny).

Po rozponaniu komunikacyjnym poszedłem załatwić rzeczy najważniejsze. Najpierw nowa ukraińska karta telefoniczna. Wybrałem tradycyjnie KijivStar, bo ma dobry zasięg w górach. Niestety mogłem kupić tylko starter za 300hr ale taki z minutami i 20GB internetu. Dość drogi, bo to ok. 27zł i na 28 dni. Chciałem jeszcze, aby mi doładowano konto tak, aby ten pakiet automatycznie się odnawiał przez kolejne dwa 4-tygodniowe okresy. Niestety doładowań zdrapek KijvStar nigdzie nie było, a jedynie, co udało mnie się osiągnąć, to namówić bardzo uprzejmą panią, aby mi ze swego fonu doładowała za 300hr (ja jej oczywiście od razu dałem gorówkę za to). Tak więc mam internet i przez najbliższe 8 tygodni jest spokój. Dobre i to. Druga najważniejsza rzecz, to wymienić złotówki. W Skole nie ma zwykłego kantoru (był, ale się zmył). Wymianę można dokonać w oddziałach dwóch banków. Jeden (zapomniałem nazwy, ale bliżej stacji kolejowej, przy głównej ulicy) płacił mi 10,75 hrywny za 1 zł. Drugi, PrywatBank (też przy głównej ulicy, ale 200-300 metrów dalej), płacił mi aż 11,10 hr za 1 zł. I o to mi chodziło. Za 7 tyś dostałem prawie 77,5 tyś hrywien. Jedynie, co ten bank praktykuje, to to, że trzeba podać imię i nazwisko swoje przy wymianie, ale nie sprawdzają dokumentów, więc można podać dane z sufitu. A druga rzecz, to podać trzeba numer telefonu. Oczywiście nie znam swego nr telefonu, więc pani musiała sobie sama poradzić i ustalić mój numer poprzez zadzwonienie z mojego na jej. Ale że kupno karty telefonicznej nie wymaga imiennej rejestracji, przeto wszystkie te dane są anonimowe. To kocham tu na Ukrainie. Jest to raj dla ludzi ceniących prywatność. Tam, gdzie mieszkam też nikt ode mnie nie żądał okazania dokumentu tożsamości i nigdy dotąd (a byłem już dwa razy po 1,5 miesiąca) nikt ode mnie nie żądał tego. Jedynie straż graniczna, ale u niej sprawdzanie tożsamości trwało kilka sekund, a nie jak u nas, kilka lub kilkanaście minut. Aha - dokument tożsamości często żądają panie w kasach biletowych, gdy kupuje się bilet na pociąg dalekobieżny - relikt sowiecki 

Mam fon i hrywny. No to teraz obadam jeszcze skolskie świątynie. Najpierw niedaleko głównego placu w centrum trafiam na grekokatolicką cerkiew. Ładna bryła. Msze o 9 i 12. Niedaleko od niej jest też rzymskokatolicki kościół - msza o 10. Trafiłem akurat na mszę dla dzieci. W sumie wszystko jak w Polsce, tyle że po ukraińsku, ale litania do Najświętszego Serca Jezusowego (którą śpiewano po mszy) jest tak mocno zrozumiała, że każdy Polak może sobie spokojnie odmawiać razem z Ukraińcami. 
Patrzę też na architekturę Skole. Typowa małomiasteczkowa. Trochę ładnych budynków, ale większość przeciętnych i trochę mocno zaniedbanych. Na wschód od placu, w stronę rzeki Opór jest jeszcze drewniana, zabytkowa chyba, cerkiew. Też grekokatolicka - msza o 8.45. Ładna, bojkowska. Cała z drewna, łącznie z dachem, co nie jest normą na Ukrainie, gdyż panuje tu koszmarna moda na dachy z blachy i do tego nieestetycznej. Z estetyką Ukraińcy mają tradycyjnie największy problem. To takie sowieckie/rosyjskie dziedzictwo. Wszyscy ludzie mili, uprzejmi. Po polsku można wszędzie się rozmówić. Nie wszystko rozumieją, ale wystarczająco, aby załatwić wszystkie sprawy. Zresztą ja też rozumię, co mówią, na poziomie podstawowym. 
Robię jeszcze spacer nad rzekę Opór. Jest to nawet dość szeroka, choć płytka rzeka, nawet całkiem malownicza, bo płynie wąską doliną w Skole. Szczególnie ładnie wygląda w okolicach mostku, którym biegnie szlak na Zelemiankę i dalej na Magurę - najwyższy szczyt Beskidów Skolskich. Nie pójdę na niego, bo zarośnięty. Dojdę tylko do widokowego szczytu Szyroka/Szeroka.

Wracam do pokoju. Jem coś na szybko i czuję, że zaraz zasnę. 36h bez snu. I tak się staje. Budzę się o 19. Akurat wróciła rodzinka i jest trochę gwarno. Ale do wytrzymania. Wypijam piwo Czernihowskie (dobre - 39 hr) i od razu wracają siły. Spałem tylko 3,5h ale czuję się tak wypoczęty, jak nie wiem co. Jutro pobudka o 2 w nocy i wyjście wraz ze wschodem słońca na Paraszkę - połoninny grzbiet 1268m. To będzie pierwszy rejs w tym sezonie. Dobrze, że skutków przeziębienia już nie odczuwam (które dopadło mnie pod koniec maja), choć zabieram cały zestaw "zimowy", bo nie wiadomo, jak tam na górze będzie. W dolinie ciepło - 20 stopni, ale wiaterek w porywach dość mocny, więc tam na górze może być jeszcze silniejszy.

Zdjęcia ze Skole:

https://imgur.com/a/IqmhSx2

---

tagi: ukraina  karpaty ukraińskie  skole  beskidy skolskie  

	OjciecDyrektor
	14 września 2025 00:03

50     1659    9 zaloguj sie by polubić